Caymiska wadaagga ah ee dhismaha

Dhismaha jaranjarada wadaagga leh (tenement) ama dhismaha guryaha (flats) waa hal dhisme oo ay dad badan leeyihiin. Haddii milkiilayaashu doonayaan, waxaan dhismaha oo dhan u diyaarinaa hal caymis, oo sannad kasta loo bandhigo shirkado kala duwan iyadoo loo marayo dillaal madax-bannaan — si saqafka, darbiyada iyo qaybaha wadaagga ah loo wada caymiyo, qayb kasta oo milkiile lehna ay u caddahay.

Sida aan u diyaarino

Caymis ma iibinno, mana lihin caymis “annaga u gaar ah”. Caymiska wadaagga ah ee dhismahaaga waxaa la dhigaa iyadoo loo marayo J C Roxburgh (Insurance Brokers) Ltd, oo ah dillaal caymis oo madax-bannaan, kuwaas oo sannad kasta caymiska suuqa u bandhiga si milkiilayaashu u haystaan dabool buuxa oo qiimaha ugu fiican ee la heli karo ah. Sannad kasta milkiile kastaa wuxuu helaa jadwal muujinaya lacagta caymiska (sum insured), qiimaha caymiska (premium) iyo qaybtiisa.

Milkiilayaasha weligood laguma qasbo inay qaataan caymiska wadaagga ah. Haddii inta badan milkiilayaashu doorbidaan in qof walba si gaar ah isu caymiyo, taasi waa go'aankooda. Marka caymis wadaag ah jiro, waxaan idin siinnaa dhammaan macluumaadka uu deyn-bixiyahaagu u baahan yahay — laba jeer lacag ma bixin doontaan.

Laguma siiyo lacag

Maamulayaasha qaarkood waxay komishan ka qaataan caymiska ay diyaariyaan. Annagu ma qaadanno. Dillaalkayagu wuxuu si qoran u xaqiijiyaa in Walker Sandford aysan helin wax komishan, khidmad, lacag celin, lacag hordhac, qayb faa'iido ah ama nooc kale oo mushahar ah oo la xiriira dhigidda ama cusboonaysiinta caymiskaaga. Warqaddan waxaa isku halleyn kara milkiilayaasha, deyn-bixiyayaasha iyo hanti-dhawrayaasha (auditors).

Soo deji xaqiijinta dillaalka (PDF, Ingiriisi)

“Average clause” (shuruudda caymiska ka yar qiimaha) — sababta lacagta caymisku muhiim u tahay

Caymis kasta oo dhisme wuxuu leeyahay shuruud la yiraahdo average clause (shuruudda caymiska ka yar qiimaha). Si fudud: haddii dhisme lagu caymiyo lacag ka yar inta ay ku kacayso dib u dhiskiisa, shirkadda caymisku way dhimi kartaa lacag kasta oo sheegasho (claim) ah, isla saamigaas. Haddii aad dhisme ku caymisaan kala badh kharashka dib u dhiskiisa, sheegasho waxaa laga yaabaa in kala badh lagu bixiyo — si kasta oo ay u yar tahay sheegashadu.

Ilaalinta kaliya waa inaad ku caymisaan lacagta saxda ah, habka kaliya ee la isku halleyn karo ee lagu ogaado lacagtaasna waa qiimayn xirfadeed oo kharashka dib u dhiska ah oo uu sameeyo sahamiye (surveyor) ay maamusho RICS. Warqadda gaaban ee dillaalkayagu waxay shuruuddan ku sharaxdaa erayo fudud iyo sida loo saxo.

Soo deji sharaxaadda average clause (PDF, Ingiriisi)

Su'aalo ma ka qabtaan daboolkiinna caymiska? Haddii aad doonaysaan inaad hubisaan lacagta caymiska dhismahaaga, aad codsataan isbeddel daboolka ah, ama aad u baahan tihiin xaqiijin caymis oo deyn-bixiyahaaga loogu talagalay, nala soo xiriira, annaguna dillaalka ayaan idiinkala hadlaynaa.